http://hdl.handle.net/20.500.12182/111 2026-04-14T15:46:57Z http://hdl.handle.net/20.500.12182/1448 O gospodarowaniu Małecki-Tepicht, Stefan Książka O gospodarowaniu podejmuje próbę ponownego zdefiniowania pojęcia gospodarowania jako kategorii szerszej niż współczesna „ekonomia”. Autor przeciwstawia się redukowaniu procesów gospodarczych do modeli równowagi rynkowej i proponuje ujęcie, w którym gospodarowanie jest procesem dualnym, przebiegającym równolegle według dwóch odmiennych mechanizmów: nierynkowego, nastawionego na bezpośrednie zaspokajanie potrzeb, oraz rynkowego, ukierunkowanego na maksymalizację nadwyżki. Punktem wyjścia rozważań jest tradycja filozoficzna Platona i Arystotelesa, zestawiona krytycznie z dorobkiem ekonomii neoklasycznej, zwłaszcza z jej założeniami dotyczącymi racjonalności, równowagi i uniwersalności modeli wzrostu. Autor analizuje aksjologiczne podstawy gospodarowania i opowiada się za stanowiskiem, zgodnie z którym wzrost gospodarczy jest środkiem, a nie celem ludzkiego działania. Następnie omawia sam proces gospodarowania przez pryzmat potrzeb, nakładów, efektów, produkcji i wymiany, a także przedstawia odmienne logiki działania trzech podstawowych podmiotów gospodarczych: gospodarstwa domowego, przedsiębiorstwa oraz państwa. Szczególną rolę przypisuje instytucjom, które wyznaczają granice i formy gospodarowania, kształtując relacje między własnością, władzą, konkurencją i porządkiem społecznym. W dalszej części książki autor rozwija koncepcję gospodarki dualnej, odwołując się między innymi do Arthura Lewisa, Nicholasa Georgescu-Roegena, Douglassa Northa i Angusa Maddisona. Dowodzi, że rozwój gospodarczy świata nie przebiega według jednego uniwersalnego modelu, lecz dwiema odmiennymi ścieżkami, odpowiadającymi różnym mechanizmom gospodarowania i odmiennym porządkom instytucjonalnym. Książka ma charakter syntetyczny i eseistyczny: łączy historię myśli ekonomicznej, filozofię, teorię instytucji i refleksję nad wzrostem gospodarczym, formułując krytykę głównego nurtu ekonomii oraz propozycję bardziej złożonego ujęcia procesów gospodarowania. 2026-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12182/1446 Elita majątkowa zaboru pruskiego przed I wojną światową Wroński, Marcin; Rosner-Leszczyński, Kacper Na podstawie przygotowanych przez Rudolfa Martina list milionerów w prowincjach Rzeszy Niemieckiej analizujemy pozycję Polaków w elicie majątkowej zaboru pruskiego. Według otrzymanych przez nas wyników blisko połowa milionerów zamieszkujących Prowincję Poznańską była narodowości polskiej, natomiast liczba polskich milionerów w innych analizowanych przez nas prowincjach była śladowa. Polacy byli reprezentowani szczególnie wśród „średniej klasy” milionerów, a mniej było ich na samym szczycie i dole listy R. Martina. Prawie wszyscy polscy milionerzy byli właścicielami ziemskimi. Jak wynika z analizy, ludność polska raczej nie wykorzystała – przynajmniej w porównaniu z innymi narodami – szans stwarzanych przez drugą rewolucję przemysłową. Mimo stanowienia 60% ludności Prowincji Poznańskiej, Polacy należeli do grupy jedynie 20% milionerów reprezentujących pozarolnicze sektory gospodarki. Otrzymane przez nas wyniki wskazują, że mimo nieprzychylnej narodowi polskiemu polityce zaborcy interes polskich arystokratycznych elit nie był zagrożony. Polscy właściciele ziemscy należeli do elity majątkowej państwa niemieckiego. Byli w stanie wykorzystać możliwość eksportu produktów rolnych na chłonny rynek niemiecki. Paradoksalnie byli również pośrednimi benefi cjentami dyskryminacyjnej polityki zaborcy, który wykupując polską ziemię rolną po zawyżonych cenach, zapewnił wzrost wartości polskich majątków.; Based on Rudolf Martin’s list of millionaires in the provinces of the German Reich, we analyse the position of Poles within the financial elite of the Prussian partition. Our fi ndings indicate that nearly half of the millionaires living in the Province of Posen (German: Provinz Posen; Polish: Prowincja Poznańska) were of Polish nationality. In contrast, the number of Polish millionaires in other provinces we examined was minimal. Poles were especially well represented among the “middle class” millionaires, while there were fewer Polish individuals at both the top and bottom of Martin’s list. Almost all Polish millionaires were landowners. The analysis reveals that the Polish population did not fully capitalise on the opportunities presented by the Second Industrial Revolution, especially in comparison to other nations. Although Poles comprised 60% of the population in the Province of Posen, they accounted for only 20% of the millionaires in non-agricultural sectors of the economy. Our fi ndings suggest that, despite the unfavourable policies imposed by the partitioning power, the interests of the Polish aristocracy were not threatened, for Polish landowners were part of the fi nancial elite within the German state. They took advantage of the opportunity to export agricultural products to the thriving German market. Paradoxically, they were also indirect benefi ciaries of the discriminatory policies of the partitioning powers, which bought up Polish agricultural land at infl ated prices, increasing the value of Polish estates. 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12182/1445 The Social Composition of Polish United Workers’ Party Leadership Wroński, Marcin; Załęska, Olga In this article, the authors discuss the social standing of the members of central party bodies and regional leaders of the Polish United Workers Party. For this purpose, a database was created, including 1677 individuals holding 3148 offices. The communist elite was strongly positively selected on the basis of genealogical ties to the prewar social elite, as well as occupation and education. The central authorities of the PZPR were most “elite” during the Stalinist period, while their ties to the prewar elite weakened in the 1970s. Kinship ties between the democratic opposition leaders and the pre-war social elite were more pronounced than those observed among the communist party leadership. 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12182/1443 Cyfrowy Islam: polscy Muzułmanie w przestrzeni internetowej Chudziak, Mateusz; Górak-Sosnowska, Katarzyna; Krotofil, Joanna; Wermińska-Wiśnicka, Iga Islam; digital space 2025-01-01T00:00:00Z