http://hdl.handle.net/20.500.12182/1221 Publikacje Instytutu Statystyki I Demografii Sun, 12 Apr 2026 06:17:22 GMT 2026-04-12T06:17:22Z http://hdl.handle.net/20.500.12182/1286 Subjective well-being in European Union countries Panek, Tomasz The aim of this study is to estimate and compare subjective well-being in the EU member states. Moreover, the study investigates the objective factors influencing the level of SWB. The study also contains a comparative analysis of national profiles of subjective well-being in the EU member states. In addition, the EU member states were classified taking into account the degree of similarity between the structure of subjective well-being (similarity of relationships between the indicators of SWB components). The theoretical part includes a novel approach to measuring subjective well-being, which is based on recent recommendations of Eurostat and A. Sen’s capabilities approach. Under this approach, heterogeneous ways of maximizing SWB are taken into account, resulting from individuals’ capabilities and preferences and different living conditions, which depend on the stage of economic development and social customs in the country concerned. Moreover, this approach makes it possible to empirically verify hypotheses about potential factors influencing the dimensions of SWB. A multiple indicators and multiple causes (MIMIC) model was used to operationalise the capabilities approach. Based on the results of the MIMIC model, subjective well-being index (SWBI) and subjective well-being component indices (SWBCI) were proposed. The recommended method of constructing SWB indicators yields results that are comparable between countries and SWB components. A comparative analysis of national profiles by subjective well-being was carried out using one of the methods of factor analysis, namely correspondence analysis. The classification of the EU member states in terms of the similarity between their structures of subjective well-being (similarity of relationships between the indicators of SWB components) was conducted using agglomerative hierarchical cluster analysis. Various tools were proposed to analyse the relationship between subjective well-being and income and between subjective well-being and age. In the empirical part, we used the proposed methodology to estimate SWB indicators in the EU member states in 2018. Moreover, we examined which factors determined subjective well-being in these countries. Next, we conducted a comparative analysis of national profiles in terms of subjective well-being and the clustering of EU-27 countries according to the similarity of their structures of subjective well-being. Finally, interrelationships between subjective well-being and its determinants were analysed. The empirical analyses was based on data from the European Union Survey on Income and Living Conditions (EU-SILC) for 2018. Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/20.500.12182/1286 2022-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12182/1285 Analiza porównawcza jakości życia w Polsce w układzie wojewódzkim w ramach podejścia możliwości Panek, Tomasz; Zwierzchowski, Jan W ramach Unii Europejskiej od dawna prowadzone są prace dotyczące pomiaru zrównoważonego rozwoju społeczno-ekonomicznego, a w tym jakości życia. W kolejnych traktatach Unii Europejskiej obserwujemy coraz wyraźniejsze eksponowanie jako jednego z celów UE utrzymanie równowagi pomiędzy rozwojem gospodarczym i rozwojem społecznym, przy zachowaniu środowiska naturalnego oraz dziedzictwa kulturowego. W opracowaniu zaproponowano konceptualizację pomiaru jakości życia bazującą na podejściu możliwości (capability approach) A. Sena, w którym uwzględniane są różne sposoby maksymalizacji jakości życia przez osoby wynikające zarówno z ich indywidualnych możliwości (zasobów i umiejętności) oraz preferencji jak i ze zróżnicowania warunków życia tych osób zależnych od etapów rozwoju i zwyczajów społecznych krajów, w których żyją. W operacjonalizacji podejścia możliwości zastosowano modele wielu wskaźników i wielu przyczyn (multiple indicators and multiple causes – MIMIC). Zaproponowana metodyka pomiaru jakości życia w ramach podejścia możliwości została zastosowana do pomiaru jakości życia w Polsce w układzie wojewódzkim w 2015 r. Podstawą przeprowadzonych w ramach badania analiz były dane z Europejskiego Badania Dochodów i Warunków Życia Ludności przeprowadzonego przez Główny Urząd Statystyczny w 2015 r. W ramach pomiaru jakości życia dokonano oceny jego poziomu zarówno w wyróżnionych w badaniu domenach jak i dla kategorii jakości życia ogółem. W badaniu jakości życia przyjęto strukturę tej kategorii zaproponowaną w ramach Europejskiego Systemu Statystycznego. Przy pomiarze jakości życia w poszczególnych wymiarach wykorzystano do specyfikacji symptomów jakości życia zestaw cząstkowych wskaźników jakości życia zaproponowanych w raporcie Grupy Ekspertów ds. Jakości Życia Komisji Europejskiej. Tue, 01 Jan 2019 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/20.500.12182/1285 2019-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12182/1284 Wzrost sprzyjający ubogim: koncepcje i pomiar dla Polski w latach 2005-2015 Panek, Tomasz Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej w 2004 r. wzrost gospodarczy znacznie przyspieszył a średnie tempo wzrostu PKB w przeciągu 10 lat wyniosło przeszło 4 proc. Szybkiemu wzrostowi gospodarczemu towarzyszył wzrost dochodów realnych gospodarstw domowych. Powstaje pytanie czy z szybkiego wzrostu PKB oraz dochodów realnych ludności bardziej skorzystali ubodzy czy też nieubodzy. Innymi słowy czy wzrost gospodarczy był sprzyjający ubogim czy też nieubogim. Problematyka wpływu wzrostu gospodarczego na redukcję ubóstwa stanowi od kilkunastu lat przedmiot dyskusji naukowej i badań empirycznych. W ostatnich latach pojawiło się szereg propozycji definicji wzrostu sprzyjającego ubogim. Pomimo braku konsensusu co do definicji pojęcia wzrostu sprzyjającego ubogim możemy wyróżnić tutaj dwa podstawowe podejścia konceptualne – absolutne i relatywne. Podejścia te różnią się między sobą ze względu na punkt odniesienia stosowany przy ocenie zmian zamożności (mierzonej wysokością dochodów czy też wydatków konsumpcyjnych) badanych grup jednostek, czyli od przyjęcia czy absolutny czy też relatywny wzrost zamożności jest wymagany do oceny tych zmian jako korzystnych dla danej grupy jednostek. W literaturze przedmiotu funkcjonują różne kryteria rozróżniające sposoby analizy charakteru wzrostu. Pierwsze z nich związane jest z aksjomatem anonimowości. W podejściu bazującym na anonimowości nie musimy obserwować w analizowanym okresie zmian zamożności (dochodów) tych samych jednostek. Natomiast w drugim podejściu aksjomat anonimowości jest odrzucany - obserwacji muszą podlegać te same jednostki. W ramach drugiego kryterium sposobu analizy charakteru wzrostu rozróżniamy podejście częściowe i podejście pełne. Pierwsze z nich nie wymaga ustalenia granicy ubóstwa. Analizy charakteru wzrostu opierają się w tym podejściu na krzywych dominacji. Jego ograniczeniem jest niemożność oceny charakteru wzrostu gdy nie spełniony jest warunek dominacji, stąd też podejście to nazywane jest podejściem częściowym. Drugie z podejść (podejście pełne) bazuje na wskaźnikach wzrostu sprzyjającego ubogim i pozwala w każdej sytuacji ocenić charakter wzrostu. W części teoretycznej opracowania dokonano uporządkowania definicji wzrostu sprzyjającego ubogim rozróżniając przede wszystkim wzrost sprzyjający ubogim w ujęciu absolutnym i w ujęciu relatywnym, a w ich ramach wzrost „mocny” i wzrost „słaby”. W kolejnym kroku zostały przedstawione różne podejścia do analizy charakteru wzrostu oraz podstawowe miary wzrostu sprzyjającego ubogim. Obok prezentacji teoretycznych podstaw konstrukcji tych miar omówiono ich podstawowe zalety i ograniczenia. W części empirycznej opracowania dokonano weryfikacji hipotezy czy wzrost gospodarczy w Polsce w latach 2005-2015 był sprzyjający ubogim, stosując wcześniej przedstawione metody oceny charakteru wzrostu. Podstawą przeprowadzonych analiz charakteru wzrostu w Polsce są dane panelowe z badania Diagnoza Społeczna (DS) realizowanego przez Radę Monitoringu Społecznego. Mon, 01 Jan 2018 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/20.500.12182/1284 2018-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12182/1283 Czy w Polsce zachodzi polaryzacja ekonomiczna? Panek, Tomasz; Zwierzchowski, Jan W prezentowanym opracowaniu skoncentrowano się na ocenie czy zmiany rozkładów dochodów gospodarstw domowych w Polsce w latach 2005-2015 doprowadziły do ich polaryzacji czy też konwergencji. Ponadto zbadano czy proces polaryzacji/konwergencji rozkładu dochodów w tym okresie prowadził w efekcie do polaryzacji/konwergencji ekonomicznej. Poprzez polaryzację ekonomiczną rozumiemy przy tym taką polaryzację rozkładu dochodów, która prowadzi do zmniejszania się frakcji jednostek należących do środkowej klasy dochodowej przy jednoczesnym wzroście udziału jednostek należących do klasy niskiej i wysokiej. Natomiast konwergencja ekonomiczna oznacza konwergencję rozkładu dochodów skutkującą zwiększeniem się frakcji środkowej klasy dochodowej. Jednym z podstawowych podejść do opisu polaryzacji stanowi podejście parametryczne, w którym do oceny zmian polaryzacji stosuje się mierniki ilościowe zwane indeksami polaryzacji. Indeksy polaryzacji funkcjonujące w literaturze przedmiotu nie pozwalają jednak na ocenę stopnia polaryzacji (konwergencji) ekonomicznej w ścisłym znaczeniu, tzn. takiej polaryzacji (konwergencji), która prowadzi do zanikania (wzrostu) środkowejklasy dochodowej. W opracowaniu zaproponowano dekompozycje indeksu polaryzacji Morris-Bernhardt Handcock (1994), które pozwalają na wszechstronną ocenę wpływu zmian rozkładu dochodów (jego polaryzacji lub konwergencji)na zmiany frakcji środkowej klasy dochodowej. Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/20.500.12182/1283 2017-01-01T00:00:00Z