O gospodarowaniu

Abstract

Książka O gospodarowaniu podejmuje próbę ponownego zdefiniowania pojęcia gospodarowania jako kategorii szerszej niż współczesna „ekonomia”. Autor przeciwstawia się redukowaniu procesów gospodarczych do modeli równowagi rynkowej i proponuje ujęcie, w którym gospodarowanie jest procesem dualnym, przebiegającym równolegle według dwóch odmiennych mechanizmów: nierynkowego, nastawionego na bezpośrednie zaspokajanie potrzeb, oraz rynkowego, ukierunkowanego na maksymalizację nadwyżki. Punktem wyjścia rozważań jest tradycja filozoficzna Platona i Arystotelesa, zestawiona krytycznie z dorobkiem ekonomii neoklasycznej, zwłaszcza z jej założeniami dotyczącymi racjonalności, równowagi i uniwersalności modeli wzrostu.

Autor analizuje aksjologiczne podstawy gospodarowania i opowiada się za stanowiskiem, zgodnie z którym wzrost gospodarczy jest środkiem, a nie celem ludzkiego działania. Następnie omawia sam proces gospodarowania przez pryzmat potrzeb, nakładów, efektów, produkcji i wymiany, a także przedstawia odmienne logiki działania trzech podstawowych podmiotów gospodarczych: gospodarstwa domowego, przedsiębiorstwa oraz państwa. Szczególną rolę przypisuje instytucjom, które wyznaczają granice i formy gospodarowania, kształtując relacje między własnością, władzą, konkurencją i porządkiem społecznym.

W dalszej części książki autor rozwija koncepcję gospodarki dualnej, odwołując się między innymi do Arthura Lewisa, Nicholasa Georgescu-Roegena, Douglassa Northa i Angusa Maddisona. Dowodzi, że rozwój gospodarczy świata nie przebiega według jednego uniwersalnego modelu, lecz dwiema odmiennymi ścieżkami, odpowiadającymi różnym mechanizmom gospodarowania i odmiennym porządkom instytucjonalnym. Książka ma charakter syntetyczny i eseistyczny: łączy historię myśli ekonomicznej, filozofię, teorię instytucji i refleksję nad wzrostem gospodarczym, formułując krytykę głównego nurtu ekonomii oraz propozycję bardziej złożonego ujęcia procesów gospodarowania.